ORGAN BAĞIŞI MI, YAŞAM BAĞIŞI MI ?, haberleri , haberliyorum.com da okunur

ORGAN BAĞIŞI MI, YAŞAM BAĞIŞI MI ?

“Yaşam gibi kıymetli bir cevheri bir insana hediye etmenin değerli bilincine hepimizin aynı farkındalıkla yaklaşması gerekmektedir.”

Ülkemizde ve dünyada tek tedavisi organ nakli olan hastalıklarla binlerce insan mücadele etmektedir.

Bu insanlarımız organ bağışı ile sağlığına kavuşabilecekken maalesef kısa sürede hayatlarını kaybetmektedirler. Özellikle organ bağışı ve organ naklinin yeterince tanınıp benimsenememesi bu kaybın önemli sebeplerinden biridir. Bu bağlam da Organ nakli konusunu toplumsal duyarlılık ve sosyal sorumluluk çerçevesinde değerlendirmenin gerekliliği inancındayım.

Esasında tıbbi bir işlem olan organ nakli duyarlılığın simgesi olarak kabul edilmelidir. Toplum olmanın gereklerinden biri de bir arada yaşama, ortak değerlerde birleşmektir. Bu ortak değerler genelde yazılı olmayan kurallar halinde yaşamımızda yer almaktadır. Büyüklere saygı, yardımlaşma ve benzeri davranışlar bu kuralları yansıtır.

Organ nakli hususunda, sistemlerin hedeflerinden biri de toplumsal değerlerimizin içine organ bağışı duyarlılığını yerleştirmek olmalıdır. Bir başkasına faydalı olma insanların hayatında fark yaratma ve en önemlisi yaşam gibi kıymetli bir cevheri bir insana hediye etmenin değerli bilincine hepimizin aynı farkındalıkla yaklaşması gerekmektedir.

Organ nakli için umutla bekleyen insanları, basın yayın organlarında kimi zaman hep beraber izlemekteyiz, acaba kaçımız düşünüyoruz? “Ya bir gün bu ihtiyaç sahibi ben olursam?” veya “Hayatımdaki en değerli insanlardan biri bu durumda olursa ne yaparım?” diye. Galiba pek çoğumuz bu ihtimali aklımıza bile getirmiyoruz yada düşünmek bile istemiyoruz! İşte bu noktada toplumsal olarak empati kurmaya ihtiyacımız olduğu kanısındayım.

Organ nakli konusunun sosyal boyutunun ardındaki bir diğer önemli konu ise “Organ bağışı ve nakli” ile ilgili insanların kafasında oluşan soru işaretlerinin giderilmesidir. Tıbbın hızla geliştiği 21. yy da, pek çok hastalık tanımlanmış, yeni tedavi yöntemleri geliştirilmiştir. Organ nakli bu tedavi yöntemlerinden biridir.

Görev yapamayacak kadar hasta ve hatta vücuda zarar veren organın sağlamı ile değiştirilmesi işlemine organ nakli denmektedir. İleri kalp, karaciğer ve böbrek yetmezliği olan hastalarda sağlıklı bir yaşam ancak organ nakli ile mümkün olmaktadır. Bu hastalıklar tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de en önemli sağlık sorunlarının başında yer almaktadır.

Organ bağışı ise bir kişinin hayatta iken serbest iradesi ile tıbben yaşamı sona erdikten sonra doku ve organlarının başka hastaların tedavisi için kullanılmasına izin vermesi ve bunu belgelendirmesidir. Tabi ki organ nakli için bazı şartların aynı zamanda ve aynı yerde oluşması gerekmektedir. Doku ve organ nakli konusunda bağışta bulunmak isteyenlerin en büyük tereddüdü “Acaba ben ölmeden organlarımı alırlar mı?” düşüncesidir.

Organları alınacak kişi tıbben ölmüş olandır. Bu süreçte anestezi, nöroloji, beyin cerrahi ve kalp hastalıkları uzmanlarından oluşan bir ekip “beyin ölümü” kararını verir ve kişiye tıbben yapılacak tüm müdahaleler yapılmadan organ bağışı konusu gündeme gelemez. Ayrıca beyin ölümü kararını verecek ekiple organ naklini yapacak ekip farklı doktorlardan oluşmaktadır. Yasaya göre 18 yaşından büyük ve akli dengesi yerinde olan herkes organlarının bir bölümünü veya tamamını bağışlayabilir. Kişiler istedikleri zaman bağıştan vazgeçebilirler.

Ülkemizde nakil yapılan organlar böbrek, karaciğer, kalp, akciğer, pankreas ve ince bağırsaktır. Nakil yapılan dokular ise; kalp kapağı, kornea, kemik, kemik iliği, deridir. Bağışlanan organları alacak hastalar öncelikle doku uyumuna yaş, boy, kilo gibi kriterlere ve tıbbi aciliyet durumuna göre belirlenir. Bu işlemler yapılırken cins, ırk, din, cinsiyet ayrımı yapılmaz. Bir diğer tereddüt ise her ölen insanın organları alınabilir mi? düşüncesidir.

Organ bağışı yapılsa bile her ölümden sonra organ nakli mümkün değildir. Örneğin evde ya da yolda vefat eden bir kimse bağış kartı ve ailesinin rızası olsa bile organları alınamaz. Yalnızca hastane yoğun bakım ortamında tıbben ölümü gerçekleşen insanlardan organ nakli yapılabilir. Yani sıkça duyduğumuz deprem ve felaketlerden sonra cesetlerin organlarının alınması gibi bir durum tıbbi olarak imkânsızdır. Kimi zaman insanların aklında “cenazemizi bize nasıl teslim edecekler, yakınımı ne halde göreceğim?”endişesi yer alır.

Bu konuda açık olarak şunu belirtmek istiyorum ki organları alınan kişinin cenazesi, kamuoyuna yansıdığı gibi bir torba içinde teslim edilmez aksine son derece özenli bir şekilde vücut bütünlüğü bozulmadan kapatılarak aileye teslim edilir. Bilhassa bu konuda hastanelerimiz özellikle hassasiyet göstermektedir. Tabi ki organ bağışının diğer bir boyutu da dinidir.Organ bağışı caiz mi? Veya ölümden sonra eksik organla mı diriltileceğim? gibi sorular hep kafa kurcalamıştır.Otoriteler bu konuda herhangi bir beis görmediği gibi bir başkasına fayda vermesinden dolayı sevap kazanılacağı yönünde destek vermiştir.

Bize ihtiyaç olduğunda almak nasıl caiz ise vermekte o derece caizdir diye düşünmek gerekli galiba. Konya da son yıllarda bu konuda önemli gelişmeler kaydedilmiştir.

İl Sağlık Müdürlüğü olarak toplumsal bilinci uyandırmak, henüz yeterince olmadığını düşündüğümüz güveni sağlamak için, 2006 yılı Organ Bağışı haftasının başında ben ve değerli hastane başhekimlerimiz basın toplantısında tüm organlarımızı bağışladık. Hatta toplantıya katılan bir çok gazeteci arkadaşımızda organ bağışında bulunarak toplumsal duyarlılığı arttırma yolunda önemli katkılar sağladılar.

Ayrıca kitle iletişim araçlarından yararlanarak halkımızın bilgilendirilmesi, önemli alışveriş merkezlerinde stantlar kurularak halkımızın organ bağışı konusunda teşvik edilmesi ve bağış yapmasının sağlanması, gibi çalışmalarımız yapılmıştır. Bunun yanında gerçekleştirdiğimiz panelle de, doku ve organ bağışının tıbbi, dini ve sosyal boyutlarını halkımızla paylaştık.

Doku ve organ bağışı konusundaki çalışmalarımız yıl boyu aralıklarla gündemimizde yer almaktadır. Konya’da ki organ bağışı durumunu rakamlarla da ifade etmek gerekirse; İlimizde 2004 yılı itibariyle organ bağışı yapanların sayısı “31” olarak belirlenmiştir. 2005 yılında bu sayı “110”a yükselmiş ve 2006 yılında “249” kişi bağışta bulunmuştur. Bu bağışların 85’i “3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası”nda yapılmıştır. 2007 yılı ilk 9 ayında ise “927” vatandaşımız organ bağışında bulunmuştur. Rakamlara bakılarak 2004-2007 yılları arasında organ bağışı çalışmalarının gelişim sürecini açıkça görmekteyiz.

Bu süreçte verilen emekler karşılıksız kalmadı ve çalışmaların sonuçları alınmaya başladı. İlk olarak 01.03.2007 tarihinde, iş kazası sonucu vefat eden bir gencimizin ailesi tarafından organları bağışlanarak Konya’daki ilk organ nakil bağışı yapılmış oldu hemen ardından ikinci bir organ bağışı yapıldı yine iş kazası sonucu hayatını kaybeden bir vatandaşımızın organları bağışlandı. Yine başka bir bağış 2007 Eylül ayı içersinde gerçekleşti Üç organ bağışı ile toplam oniki kişi artık hayata daha sıkı tutunuyor. Bu da şehrimiz adına son derece sevindirici bir durumdur, bağışların artması temennisi ile çalışmalarımıza devam etmekteyiz.

Bu çalışmalarımızı yürütürken amacımız organ bağışı konusunda toplum bilincini oluşturmak, ilgili tüm kesimlerin konuya ilgisini arttırmaktır. Şu an Türkiye genelinde binlerce hasta organ beklemekte ölümle yaşam arasındaki çizgide hayata umutla tutunmaya çalışmaktadır.

Organ bağışı konusuna toplum olarak hassasiyet göstermeli, organ nakli gerektiren hastalıkların her an bizim ve sevdiklerimizin başına gelebileceğini unutmamalıyız. Bir organ bağışının birden fazla hastaya ve yakınlarına umut ışığı olduğu kaçınılmaz bir gerçektir. “Yaşarken de yaşamdan sonra da başkalarına hayat vermek bizim ellerimizde” bu konuda duyarlı davranmak hepimizin sorumluluğudur. Sevdiklerinizle sağlıklı günler dileğiyle……

Dr. Hasan KÜÇÜKKENDİRCİ

İl Sağlık Müdürü

22 Nisan 2010, Perşembe 00:43:38