www.milliyet.com.tr/yarsav-baskani-hanimefendi/taha-akyol/siyaset/yazardetay/02.04.2010/1219570/default.htmCNN Türk’te geçen salı Ahmet Hakan’ın “Tarafsız Bölge”sinde YARSAV Başkanı Sayın Emine Ülker Tarhan’ı izliyorum. Bazıları onu “biraz donuk” buluyormuş, ben “vakur” diyorum. Sinirlerine de fevkalade hâkim. Zarif bir hanımefendi. Selefi Ömer Faruk Eminağaoğlu gibi bağırıp çağırmıyor. Sayın Tarhan aynı zamanda müthiş bir özgüvene sahip; muhataplarının “bilgisizliğini bağışladığını” söylüyor. Programda “yargının tarafsızlığı” tartışması çıkınca tam bir özgüvenle diyor ki: “Bakınız yargı bağımsızlığı evrensel hukuk ilkelerindendir ve o konudaki bilgisizliğinizi de bağışlıyorum. Yargıda tarafsızlık diye bir kavram yoktur. Tarafsızlık içsel bir durumdur, tarafsızlık yargıcın içsel yaklaşımıdır. Oysa bağımsızlık yargının dış etkilere karşı duvarlarla örülmesi anlamına gelir ki bunu bütün hukukçular sanıyorum kabul edecektir...” İşte evrensel hukuk Banttan aynen aktardığım bu sözleri işitince okuduğum hukuk kitaplarından şüpheye düştüm. Elbette yargı bağımsızlığı evrensel bir hukuk ilkesi ama “yargıda tarafsızlık diye bir kavram yoktur”muş da ben var sanıyormuşum! Sayın Tarhan benim de “bilgisizliğimi bağışlar” mı diye düşündüm ama yine de kalktım Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni açıp baktım. En hakiki bir evrensel hukuk belgesi... Ne zaman yargıdan, yargıçtan bahsetse mutlaka “tarafsızlık” vurgusunu da yapıyor. Özetle: Madde 6, Adil yargılanma hakkı: “Herkes... bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir...” Madde 10, İfade özgürlüğü: “...Yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı şekil şartları...” Madde 21, Yargıçlar: “Görev süreleri içerisinde, yargıçlar bağımsızlıkları, tarafsızlıkları ve daimi görevin gerekleriyle bağdaşmayan herhangi bir görev üstlenemezler.” Yargının evrimi Konusu tek başına “tarafsızlık” olan AİHM kararları da var. Çünkü bir mahkeme bağımsız, yani dış müdahalelerden korunmuş ama siyasi, ideolojik, şahsi falan sebeplerle “taraflı” davranıyor olabilir. İşte evrensel hukuk onun için “tarafsızlığı” da şart koşuyor. Sayın Tarhan, objektif ve sübjektif tarafsızlık kavramlarını irdeleyen AİHM’nin mesela 19 Ağustos 2005 tarihli kararına bakabilir. (Steck-Risch and Others v. Liechtenstein) Başka kaynaklar da zikretmeme ihtiyaç var mı? “Bağımsızlık” da “tarafsızlık” da evrensel hukukta adaletin olmazsa olmaz şartlarıdır. Bugün değil, yıllardan beri yazdığım bir meseledir bu. Raymond Aron’un deyimiyle “devrim geçirmiş ülkelerde” olduğu gibi, bizde de sorun, yargının bağımsız “bekçilik”ten, tarafsız “hakem” anlayışına evrimi sorunudur. Çok önemsediğim için evrensel hukuktaki yerini anlatmak istedim. Yazının devamı için tıklayınız

Yorumlar: